‘Het slot op de hoofdkraan van de waterlinie’ lezing door Ferdinand van Hemmen

Wat is de militaire betekenis van Fort Pannerden? Wat is de positie van Fort Pannerden in het immense systeem van de rivierdelta? Welke rol speelt Fort Pannerden in de Nieuwe Hollandse Waterlinie? Deze vragen worden allemaal beantwoord in de lezing van landschapshistoricus Ferdinand van Hemmen op donderdag 29 augustus.

150 Jaar geleden startte de bouw van Fort Pannerden in een grimmige tijd, waarin het lot van ons land aan een zijden draadje hing. Nederland had zich veilig gevoeld achter zijn Nieuwe Hollandse Waterlinie zolang het ‘verre’ Frankrijk nog de grootste dreiging leek te vormen. Maar rond 1862 begon het gevaar te loeren vanuit het oosten, vanuit Pruisen. Opeens gingen we beseffen dat de onderwaterzettingen in de waterlinie uiterst traag verliepen. De Pruisen dreigden eerder in de waterlinie te staan dan het water! Koortsachtig werd gezocht naar oplossingen om het water sneller vanuit de rivieren in de inundatievelden van de waterlinie te krijgen.

Tegelijkertijd ontstond het besef dat in het oosten van de rivierendelta de toevoer van water naar de waterlinie moest worden beschermd. Kwetsbaar leek vooral het Pannerdensch Kanaal dat mét de Neder-Rijn/Lek de waterkraan voor het hartje van de waterlinie vormde. Gevreesd werd dat de vijand de kanaalmond zou afdammen. Er moest daarom een geducht fort komen op de Hoofddam bij Pannerden. Het moest zo sterk zijn dat het lang genoeg de ongestoorde toevoer van Rijnwater naar het centrum van de waterlinie kon waarborgen. Maar het plan tot de fortbouw ketste af op waterstaatkundige bezwaren. De ene na de andere Minister van Oorlog probeerde de impasse te doorbreken, vergeefs. Uiteindelijk zorgde een internationale crisis waarin ons land onder voet dreigde te worden gelopen voor een doorbraak en kon ‘het slot worden geklonken’ aan de hoofdkraan van de waterlinie.

 Kaart: Robbert de Koning

Op donderdag 29 augustus geeft landschapshistoricus Ferdinand van Hemmen een lezing over de achtergronden van de komst van Fort Pannerden. In een beeldverhaal neemt hij ons mee naar de stormachtige politieke ontwikkelingen in Europa, de trage watervoorziening van de waterlinie, de machtsstrijd achter de coulissen over de fortplannen en de omstandigheden die leidden tot de bouw van het fort. Ferdinand laat in zijn beeldverhaal ook zien hoe weinig aandacht er vandaag de dag is voor het vernuftige watersysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en voor het rijke (blauwe) erfgoed dat hier nog aan herinnert. Zo vormt het ensemble van Fort Pannerden en de Rijntakkensplitsing een ultiem highlight voor de beleving van de waterlinie op deltaniveau. Duidelijk wordt ook dat we van deze historie veel kunnen leren in een tijd dat water weer de sleutel is voor nationaal overleven.

De lezing vindt plaats in Fort Pannerden. U bent van harte welkom. Opgave via dit online formulier (https://bit.ly/2K4yHBP).

Tijden:
19.00 inloop
19.30 start lezing
21.30 einde
In de lezing zit een korte pauze.
Tijdens de inloop en de pauze staat er voor iedereen koffie en thee klaar.

Kosten: €5,00
Een deel van de opbrengst is bestemd voor het goede doel KIKA.

U kunt u opgeven tot 24 uur voor aanvang van de lezing. Echter, er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. U krijgt uiterlijk 23 uur voor de lezing bericht als u NIET naar de lezing kunt komen.

Parkeren: op de parkeerplaats aan de Pannerdenseweg of op de Sterreschans tenzij anders vermeld, de pendeldienst door middel van tuktuks is beschikbaar.

 

Vragen? pr@fortpannerden.eu

Alle evenementen